Trên đời không hề có chuyện không công và miễn phí

Những công ty tìm mọi cách lách luật, như trò kí hợp đồng 3 triệu để trả bảo hiểm xã hội cực thấp cho bạn cũng là những kẻ sẵn sàng bán rẻ lương tâm của mình để có lời. Với luật pháp, nhà nước họ ứng xử tinh ranh như thế thì xá gì với bạn, nếu mâu thuẫn hay sự cố xảy ra, bạn sẽ là người ra đi thân bại danh liệt.

 

Người bạn ấy kể tôi nghe, khi cậu học xong, nộp đơn vào một công ty, người sếp hỏi: “Nếu tôi tuyển em làm việc không lương, em có làm không?”

Businessman riding tricycle on pavement, side view

 

Cậu đã chọn làm, bởi một phân tích lý tính như sau: “Lúc đó em tay trắng, không kinh nghiệm, không hiểu biết thị trường, không có gì cả. Em đi làm ở một công ty lớn như thế coi như em được đi học thêm chuyên môn mà không phải trả học phí hàng tháng. Suy tính như vậy, em đã trả lời em nhận việc!”

Trong thời gian vừa rời trường học, tôi và bạn bè cũng ở giữa những ngã rẽ hệt như thế. Sẽ có ai đó hỏi, em sẵn sàng làm không công không. Một người sếp cũ của tôi nói, chị ngạc nhiên vì những sinh viên trong trường chị thẳng thừng đòi trả tiền trước mới làm, trong khi cùng công việc đó với giới chuyên môn ở ngoài, cũng phải xong 2/3 hoặc xong hết hợp đồng mới trả tiền. Và các sinh viên này, sau lần sửa sản phẩm thứ hai, đã đòi thêm tiền nếu muốn sửa đợt ba. Đây chỉ là công việc nhỏ thời vụ cho một câu lạc bộ khác trong trường.

Những lời than phiền như vậy ngày càng nhiều lên, nó cho thấy những người mới vào nghề đã không còn lơ ngơ như thời của tôi nữa. Nhưng trái ngược với sự lơ ngơ là gì?

Không công để làm gì?

Khi đến làm việc ở công ty đầu tiên, tôi hoàn toàn không đòi hỏi gì. Đó là nơi tuyệt vời để học mọi thứ chuyên môn. Nhưng trong bản thân, tôi đã tự nói: “Ở đây mình cho phép mình học 3 năm.” – Giống người bạn ở đầu bài viết, tôi sẵn sàng đánh đổi ba năm làm việc không vị trí để có được thứ vô gía mình chưa bao giờ có được: KINH NGHIỆM. Vậy ta lượng giá độ nặng của kinh nghiệm ra sao: Nơi này sẽ dạy gì mình? Nơi này mình sẽ gặp ai? Mình sẽ tiến tới bước nào trong sự nghiệp? Mình sẽ đi lên hay xuống theo thời gian?

Ba năm với nhiều người sẽ là quá dài, nhưng thời điểm đó tôi biết với sự yếu đuối nhiều mặt của bản thân, tôi buộc phải nới rộng thời gian “thí điểm” chính bản thân mình ở công ty đó.

Mixed race businesswoman jumping over gap between cliffs

Nếu bạn cũng sắp chọn con đường như tôi thời ra trường, tôi thực lòng mong bạn hãy đặt câu hỏi thật rõ: MÌNH LÀM KHÔNG CÔNG ĐỂ LÀM GÌ? VIỆC NÀY SẼ KÉO DÀI BAO LÂU? Hoặc tương tự MÌNH CHẤP NHẬN MỨC LƯƠNG SIÊU THẤP NÀY ĐỂ LÀM GÌ? KÉO DÀI BAO LÂU?

Tôi và người bạn coi công việc là một trường học, không công coi như free học phí. Với tôi thì còn tệ hơn, không học ở đó, tôi chẳng biết lấy đâu ra kinh nghiệm nên phải chịu “giá cao”.

Thời gian làm ít tiền/miễn phí đó sẽ thật tuyệt vời. Bạn như luôn luôn là kẻ đứng ở mép vực và nhìn xuống dưới. Không có gì bảo vệ bạn, không có sức mạnh nào để bạn bắt nạt ai, không ai ban phát cho bạn một đặc quyền để làm gì nhanh hơn.

Nhưng tuyệt diệu hơn, đó là lúc bạn không hề có định kiến, bạn chẳng ghét điều gì, cũng chẳng có giới hạn nào chi phối sự tưởng tượng của bạn. Lúc đó, bạn làm được nhiều điều hơn những người đã đi mãi trên một con đường quen thuộc. Khi đứng ở mép vực, nếu bạn trượt chân, bạn chết rồi! Nhưng cũng ở đó, bạn biết tìm ra sợi dây nhảy bungee, cột vào chân mình và nhảy xuống, bạn có một màn trình diễn vô giá.

Ở ranh giới vô cùng mong manh đó của sự nghiệp, thứ duy nhất bạn có để mất là sức khoẻ và thời gian. Vậy nên hãy làm việc chăm chỉ, hãy mở to mắt học hết mọi trò điên loạn trong nghề nghiệp và trong đời. Những thứ mình mất đi, cần phải đổi lại bằng cái gì đó đáng giá cho cơ thể và tương lai của mình.

Trong khoảng này, đừng mở miệng ra là nói về tiền. Nếu nó là các hợp đồng công việc thì chẳng sao. Nhưng nếu bạn sửa lại một thứ bạn làm chưa đạt, và bạn bảo khách hàng trả thêm tiền đi, thì bạn chỉ là một người láu cá. Nếu bạn tìm ra một ngõ tắt để nẫng tay trên đồng nghiệp thứ gì đó, thì hãy chuẩn bị cho một cú đòn nặng hơn mà những đồng nghiệp lọc lõi sẽ quất vào bạn.

Nếu bạn mở miệng ra là nói về việc phải trả bao nhiêu – bạn tưởng mình chuyên nghiệp – nhưng bạn chỉ đẩy giá trị thấp của mình xuống thấp hơn nữa. Hãy nghĩ xem, bạn có bao nhiêu thứ để chào bán mà lên mặt vậy?

Không công vĩnh viễn?

Nhưng sự miễn phí cần phải có giới hạn!

Chinese businesswoman cheering in Shanghai, Shanghai, China

Điều đó có nghĩa là gì? – Sau ba năm, tôi sẽ không làm việc không có hợp đồng, không bảo hiểm, không chế độ, không chính sách gì hết. Bản thân tôi chưa bao giờ đi lấy tiền bảo hiểm, số tiền đó không quan trọng, nhưng ĐÚNG LUẬT, một người lao động chuyên môn cần phải được có các chính sách đó. Chính vì thế, tôi tin rằng những công ty với các ông sếp mãi mãi dùng các lời hứa “sẽ ký”, “hãy cố lên”… để treo người lao động trước một sự thể làm việc không được bảo vệ bởi hợp đồng và luật pháp, về cơ bản, là những công ty không đáng tin cậy.

Một số bạn kể tôi nghe, nhiều công ty còn thuyết phục bạn ký vào hợp đồng lương chỉ hơn 3 triệu, để “công ty được lợi khi nộp thuế và bảo hiểm” còn bạn ấy vẫn được trả nhiều hơn bằng tiền mặt.

Hãy tưởng tượng, một ngày công ty cháy, không một mẩu giấy tờ ràng buộc, bạn ra đường và thất nghiệp. Một ngày bạn có mâu thuẫn với cấp trên, người đó có thể hất bạn ra cửa dù bạn đã làm việc thế nào, khi bạn không có một tờ hợp đồng lận lưng. Hãy tưởng tượng, đến ngày bạn thất nghiệp và đi lãnh bảo hiểm thất nghiệp, bạn kinh hoàng nhận ra vì lúc nào công ty bạn cũng chỉ đóng theo lương tối thiểu, số tiền bạn nhận được chỉ là giẻ rách (hoặc không gì cả), trong khi lẽ ra bạn phải được nhận nhiều hơn.

Những công ty dùng các lời hứa miệng về lợi ích, thăng tiến mà không bao giờ thực sự cam kết coi bạn như người lao động rồi sẽ bỏ rơi bạn. Bạn tưởng tượng sếp bạn nói bạn siêu việt lắm, hãy cố gắng thêm 6 tháng nữa, sẽ ký hợp đồng. Sau 6 tháng, ông ta lại tiếp tục lặp lại câu nói trên. Nếu bạn đủ kiên trì để phụng sự cho các lời hứa vĩnh viễn, ok, bạn cứ làm. Nhưng đừng quên rằng, những người hứa vĩnh viễn mà không thực hiện sẽ luôn luôn có các lý do phù hợp nhất để không thực hiện lời hứa của họ.

Hãy tưởng tượng, bạn làm thực tập sinh không hợp đồng 2 năm, sau 1 lời hứa nói cố thêm 1 năm, sau đó vì lý do hợp lý, bạn sẽ làm người làm công không hợp đồng. Sau hai năm nữa, bạn sẽ là một chuyên viên không hợp đồng. Một ngày nọ, vì một lý do tan vỡ thình lình, bạn bị hất ra đường. Nộp hồ sơ ở công ty mới, người ta hỏi bạn làm gì, có hợp đồng không: KHÔNG, BẠN CHỈ LÀ LAO ĐỘNG TỰ DO, KHÔNG CÓ HỢP ĐỒNG VÀ TIỂU SỬ LÀM VIỆC. Sự nghiệp của bạn sẽ bắt đầu ở công ty mới với cái chức vụ hệt như vừa ra trường (trừ khi bạn quá giỏi và đã kịp trở thành một freelancer tài ba có chuyên môn).

Những công ty tìm mọi cách lách luật, như trò kí hợp đồng 3 triệu để trả bảo hiểm xã hội cực thấp cho bạn cũng là những kẻ sẵn sàng bán rẻ lương tâm của mình để có lời. Với luật pháp, nhà nước họ ứng xử tinh ranh như thế thì xá gì với bạn, nếu mâu thuẫn hay sự cố xảy ra, bạn sẽ là người ra đi thân bại danh liệt.

Bi kịch hơn, nếu bạn gặp tai nạn lao động thì sao? – Cái công ty không ký hợp đồng với bạn (và các bạn sếp hứa hão) sẽ nói lời chia ly không cần đợi tới hoàng hôn, và chả cần chịu trách nhiệm gì về đời bạn. Còn cái công ty chỉ ký mỗi hợp đồng 3 triệu với bạn, thì bạn tự hiểu mình sẽ nhận được gì trong lúc đang chịu đựng tổn thương từ tai nạn trong công việc ấy nhé.

Đến một lúc nào đó, bạn không thể là người làm không công được nữa. Sếp có thể hứa, nhưng sau lời hứa ấy sự nghiệp và đời sống của bạn là cái đinh gì, bạn chết hay sống có quan trọng với họ (thật không)?

Không ai sống dùm cuộc đời của ai được cả.

Nên không thể nào để người ta hứa hẹn những lời đãi bôi vĩnh viễn với sức lao động của bạn.

Sự làm việc, là một cuộc hợp tác chân thành cần cả hai bên hiểu nhau chứ không phải một cuộc hiến thân cho idol mình thần tượng!

Chính Sách – Quản Lý
Chính sách Kinh Tế
  Tin Tức Giải Trí
  Khám Phá Thế Giới
Thông Tin Khởi Nghiệp
 

BUSINESS – CỔNG THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ KINH DOANH , THƯƠNG MẠI, KHỞI NGHIỆP MỚI NHẤT, GƯƠNG MẶT DOANH NHÂN VÀ NHỮNG BÀI HỌC TRONG THỰC TIỄN QUẢN TRỊ CỦA DOANH NHÂN

BUSINESS BY THIENMY.COM – THÔNG TIN KINH DOANH – KHỞI NGHIỆP – MARKETING – DOANH NHÂN

Cùng Danh Mục:

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *